Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK ) Başkanı Tevfik Bilgin, 2008’de yürürlüğe girecek Basel II’de bankalara sermaye bulundurma zorunluluğu getirecek operasyonel riskte geri adım atılmayacağını, uygulamanın 1 Temmuz itibariyle başlayacağını bildirdi. Bilgin, Basel II’nin KOBİ’leri ilgilendiren kredi derecelendirme sistemi ile ilgili çalışma yaptıklarını belirtirken, ‘’ Bize göre bankalar gayet hazır. Bankaların buradaki en büyük endişeleri sermaye yeterlilik rasyolarındaki düşüştür. Eğer Basel II’ye geçersek bir iki puan düşüşler yaşanabilir. Ama şu anda bankalarımızın sermaye yeterlilik rasyoları sağlıklı bir seviyede. Bankalarımızın sorunu yok, ama reel sektörü değerlendiriyoruz. Onlar da bankalar kadar önemli’’ dedi.
Garanti Bankası Genel Müdürü Ergun Özen’in Basel II ertelenebileceğine yönelik açıklamasının ardından DÜNYA’ya konuşan BDDK Başkanı Tevfik Bilgin ‘operasyonel risk’için sermaye bulundurma zorunluluğunda geri adım atılmayacağını bildirdi.
Geçen yıl Kasım ayında Basel II ile ilgili 20’den fazla yönetmelik çıkardıklarını hatırlatan Bilgin, bu yönetmeliklerden birinin de sermaye yeterliliği yönetmeliği olduğunu anlattı. Bilgin, ‘’Sermaye yeterliliği yönetmeliği 30 Haziran 2007’de yürürlüğe girecek. Bu yönetmelik bankaların sermaye yeterliliğinin ölçülmesini ve buna ilişkin kriterleri belirliyor. Burada bazı riskler var. Bunlardan biri de operasyonel risk. Biz BDDK olarak operasyonel riskin sermaye yeterlilik rasyosu hesaplamasına dahil edilmesinin 30 Haziran’dan itibaren başlayacağını söylüyoruz. Bunda bir değişiklik olmayacak. Bankalar operasyonel riskleri hesaplayıp sermaye yeterlilik rasyosuna dahil etmek zorundalar’’ dedi.
Basel II’ye ne zaman geçileceği, nasıl geçileceği, hangi koşullarda geçileceğine ilişkin hem finans hem de reel sektör temsilcileri ile görüşüldüğünü bildiren Bilgin, ‘’Sektörle tabiî ki konuşuluyor. Sadece bankacılar değil, reel sektör de önemldir. İlgili reel sektör kuruluşları ile konuşuyoruz. Başta odalar birliği olmak üzere. Onların değerlendirmeleri bizim için en az bankalar kadar önemli. Rating ve diğer aşamaları çalışıyoruz’’ diyerek KOBİ’lerle ilgili bir erteleme olabileceğine yönelik açık kapı bıraktı. 2008 yılına az bir zaman kaldığının hatırlatılması üzerine ise Bilgin, ‘’Çok gecikmeden yol haritamızı belirleriz’’ dedi.
Bankacılık sektörünün Basel II’ye büyük ölçüde hazır olduğunu söyleyen Bilgin, reel sektörün de hazır olma seviyesinin bankalar kadar olmadığını belirtti. Bankaların en büyük endişesinin sermaye yeterlilik rasyolarındaki düşüş olabileceğini söyleyen Bilgin, şöyle devam etti :’’Eğer Basel II’ye geçersek bir iki puan düşüşler yaşanabilir. Ama şu anda bankalarımızın sermaye yeterlilik rasyoları sağlıklı bir seviyede. Dolayısıyla bankalarımızın Basel II’yle ilgili endişeleri bana göre biraz sermaye yeterlilik rasyosundan kaynaklanıyor. Bankalarımızın sorunu yok, ama reel sektörü de değerlendiriyoruz. Son noktayı da BDDK değerlendirir’’.
Basel II’nin şirketlerin ratingi ve operasayonel risk uygulaması olmak üzere iki önemli ayağı olduğunu söyleyen Bilgin, bankaların çıkarılan yönetmeliğe hazır olmaları gerektiğini düşündüklerini ifade etti. Bilgin, dünyanın bir çok ülkesinde Basel uygulanmasa da operasyonel risklerin sermaye yeterliliği rasyolarının hesaplanmasına dahil edildiğini vurguladı. Operasyonel risk hesaplamasına dair bir tebliğ çıkarmayacaklarını söyleyen Bilgin, ‘’Eğer bankacıların hesaplanmasına ilişkin soruları varsa bunları cevaplıyoruz. Erteleneceğine dair bir ifademiz yok’’ dedi.
Basel II ile birlikte bankacılıktaki risk kavramlarına bir de operasyonel risk eklenecek. Personel riski, teknolojik riskler, organizasyon riski, yasal riskler ve dış riskler gibi riskler operasyonel risk olarak adlandırılıyor. Yani yetersiz iç kontroller, yolsuzluk ve sahtecilik, zayıf kredi kontrolleri, hatalı muhasebe kayıtları, bilgi teknolojisi sistemindeki hatalar, doğal afet sonrası oluşacak bilgi kayıpları operasyonel risklere neden oluyor.
Genel olarak kredi ve piyasa riski dışındaki her türlü risk olarak adlandırılan operasyonel risk içinde sermaye bulundurma zorunluluğu, bankaların minimum sermaye ihtiyacını artıracak. G-10 ve AB ülkelerinde, İçsel Risk Hesaplama yöntemlerini kullanacak bankaların sermaye gereksinimleri düşerken, standart yöntemi kullanacak Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdeki bankalarda ise sermaye gereksiniminde artış bekleniyor.
2008 yılında yürürlüğe girecek olan Basel II KOBİ’lerde kaos endişesi yaratıyor. Basel II’ye geçişte güçlü sermaye yapısına sahip KOBİ’lerin derecelendirme notları nispeten iyi olacak. Böylelikle düşük maliyetli kredi kullanabilme imkanları olacak. Sermaye yapısı zayıf olan KOBİ’lein ise kredi maliyetleri artacak. Birçok oda ve borsa yöneticisi ile KOBİ, sisteme henüz hazır olmadıklarını, uygulamanın aşamalı yapılması gerektiğini belirtiyor.
Dünya Gazetesi, 29 Haziran 2007